Tower of Song

tips 'n tricks voor singer-songwriters

Categorie: Analyse

33225534494_145b848fd5_o

Songanalyse: Slow Down (Douwe Bob) – deel 2

Eerder vertelde Jurren Mekking je in zijn interessante en nuttige gastblog wat er muzikaal gebeurt in het eerste deel van Douwe Bob’s Slow Down.
Vandaag deel 2!

Door: Jurren Mekking
Foto: David Jones

NOOT VOORAF: VOOR DIT ARTIKEL IS HET HANDIG KENNIS TE HEBBEN VAN TOONSOORTEN, TRAPPENSCHEMA’S EN DERGELIJKE MUZIEKTHEORIE. HEB JE DIT NIET, MAAR WIL JE DAAR NU WEL EENS VERANDERING IN BRENGEN? HOU TOWER OF SONG DAN IN DE GATEN, BINNENKORT HEBBEN WE IETS LEUKS VOOR Je!

In de vorige blogpost over dit nummer, zagen we hoe er in Slow Down iets interessants gebeurt: tussen het couplet en het pre-chorus moduleert het lied een noot omlaag, van toonsoort A naar toonsoort G. Maar dacht je dat Douwe Bob aan twee toonsoorten genoeg had? Laten we dan eens kijken naar de gitaarsolo.

Een modulatie erbij

Als we het akkoordenschema van de solo bekijken (Em A D), zien we dat dit schema ii V I in toonsoort D is. De derde toonsoort van het nummer. Nu ligt de toonsoort D tussen G en A in op de kwintencirkel, dus het is geen gekke keuze. Ook kan je de laatste maat van het schema op twee manieren analyseren. Tot het A-akkoord zit je nog in D, en de D7 is een tussendominant, of je beschouwt het net als de laatste twee akkoorden van het pre-chorus, waar de A7 de tussendominant is naar de dominant van G.
De solo zelf is precies de zanglijn van het couplet, maar dan een kwart hoger, dus in toonsoort D in plaats van A.

Beatlesque

Het mooie is dat het nummer helemaal niet aanvoelt alsof er drie verschillende toonsoorten worden gebruikt. Je wordt als luisteraar aan de hand meegenomen door het nummer heen. Er worden wel wat abrupte bochten gemaakt, maar nooit op een manier dat je de weg kwijtraakt. Persoonlijk ben ik niet de grootste fan van modulaties, maar de manier waarop het hier gebeurt vind ik erg Beatlesque en dat is iets wat ik graag vaker in popmuziek wil tegenkomen.

Tenslotte vind je hier het akkoordenschema van Slow Down. Heb je vragen? Stel ze in de comments!

Slow Down - schema (1)

cropped-Front-test-van-boven-1.jpg

Songanalyse: Slow Down (Douwe Bob) – deel 1

Wederom een gastblog! Jurren Mekking is producer, multi-instrumentalist, gitaarleraar, heeft een band (Veline) en hij schrijft voor De Bassist. Jurren is een enorm vat van muziektheorie-kennis en heeft dan ook een analyse gemaakt van Douwe Bob’s Slow Down.

Door: Jurren Mekking

Noot vooraf: voor dit artikel is het handig kennis te hebben van toonsoorten, trappenschema’s en dergelijke muziektheorie. Heb je dit niet, maar wil je daar nu wel eens verandering in brengen? Hou Tower of song dan in de gaten, binnenkort hebben we iets leuks voor je!

Als gitaardocent bestaat mijn vak voor een groot deel uit nummers uitzoeken voor leerlingen. Bij 90% van de popmuziek van tegenwoordig is daar geen kunst aan, omdat het akkoordenschema vaak op een ‘I V vi IV’ trappenschema uitkomt, of een variatie daarop. Als er dan eens iets interessants voorbij komt, vind ik het leuk om te beredeneren waarom het zo in elkaar zit.

In dit stuk gaan we bekijken wat er muzikaal gebeurt in het nummer Slow Down van Douwe Bob. Slow Down is geschreven door Douwe Bob, Matthijs van Duivenbode, JP Hoekstra en Jeroen Overman – hier leert Hoekstra je hoe je het lied op gitaar kan spelen. De meeste mensen zullen Slow Down overigens (her)kennen van Douwe Bob’s deelname aan het Eurovisie Songfestival.
Om het volledig te kunnen begrijpen, moet je de basis van muziektheorie al beheersen. Het belangrijkste is dat je snapt wat toonsoorten zijn en dat je bekend bent met trappenschema’s.

Het couplet

Het nummer start in toonsoort A, met een duidelijke ii V I: Bm, E, A. Het is een trappenschema dat zich vier keer herhaalt. Binnen dit schema komen er enkele variaties voor, zoals een Bmadd11, een majeur zeven en sus2- en sus4-varaties, maar de trappen blijven hetzelfde.
Aan het einde van het couplet zet de majeur zeven (de A^, een akkoord met een grote septiem) zich door in een dominant zeven (de A7, een akkoord met een kleine septiem). Dit gebeurt weleens in liedjes, en muzikaal schept het de verwachting dat deze A7 als tussendominant dient en dat we naar de vierde trap gaan: een D-akkoord. Echter, dat gebeurt niet. In plaats daarvan loopt de bas chromatisch omhoog naar het C-akkoord, waarop het pre-chorus begint. Deze C zou je als een verlaagde derde trap kunnen zien, maar zo ervaar ik het niet.

Pre-chorus en refrein

We kijken even vooruit naar het refrein om te zien wat hier gebeurt.
Het refrein start op het G-akkoord. Dit voelt heel duidelijk als de eerste trap en het refrein is dan ook niet anders te interpreteren dan I vi IV V I in G: G Em C D G. Als we het pre-chorus erbij pakken (C Em C Em C Em A D), is het het meest logisch dat deze ook in toonsoort G staat. Het trappenschema is dan IV vi IV vi IV vi (V)-> V in G.

De overgang van het refrein naar het tweede couplet klinkt erg logisch. De Bm (waar het couplet op begint) kan de derde trap van G zijn, maar je brein herkent al snel genoeg het couplet en hoort het weer als schema ii V I in A. Het nummer moduleert dus een hele noot omlaag; van het couplet in A, naar het prechorus en refrein in G. Modulaties komen niet veel voor in de moderne popmuziek en als ze al voorkomen, gaan ze omhoog. Luister maar naar Love On Top van Beyonce, of Man In The Mirror, You Are Not Alone en zo nog veel meer voorbeelden van Michael Jackson. Maar een modulatie omlaag? Dat komt niet vaak voor.

Penny Lane

Dat komt omdat een modulatie omhoog je ‘optilt’, maar een modulatie omlaag een anticlimax kan hebben. Het enige voorbeeld wat ik zo snel kan bedenken van een modulatie omlaag, komt voor in het nummer Penny Lane van The Beatles. Waar het nummer duidelijk met het couplet in B opent, staat het refrein in A. De reden waarom het refrein alsnog erg vrolijk aanvoelt en absoluut niet als een anticlimax, is omdat de zanglijn van Paul wel duidelijk omhoog gaat in het refrein. Een bijkomend voordeel van het refrein omlaag moduleren, is dat je geen anticlimax krijgt als je in je couplet weer terug moduleert.

Modulaties komen niet veel voor in de moderne popmuziek en als ze al voorkomen, gaan ze omhoog.

Maar weer even terug naar Douwe Bob. De overgang van A7 naar C (van couplet naar pre-chorus) valt dus niet zo rauw op je dak door het chromatische loopje van de basgitaar. Met de A7 als tussendominant verwacht je de vierde trap van A, maar in plaats daarvan krijg je de vierde trap van G. Merk op dat ook hier de zanglijn bij de overgang, net als bij Penny Lane, omhoog gaat.

Zo gebeuren er al veel interessante dingen, maar later in het nummer wordt er nog een schepje bovenop gegooid. De volgende keer kijken we naar de solo van Slow Down.

Volgende keer op Tower of Song: wat gebeurt er in de solo?

 

Analyse: Joni Mitchell’s ‘I Had a King’

Wat maakt een liedje goed? Welke elementen in de tekst, in het akkoordenschema of in het arrangement zorgt ervoor dat we er keer op keer naar willen luisteren? Dat is een vraag die mij al jaren bezig houdt en vaak terugkomt: tijdens het maken van cd’s, tijdens het schrijven met andere artiesten, tijdens het repeteren voor optredens en tijdens het geven van workshops en masterclasses. Op ‘Tower of Song’ gaan we op zoek naar antwoorden. Dit doen we o.a. door nummers die wij goed / interessant / boeiend vinden te analyseren. Wat valt op aan de tekst? Wat is er te zeggen over de harmonie en melodie? Welke keuzes heeft de producer gemaakt? Vandaag trappen we af met een analyse van de lyrics van één van mijn lievelingsnummers: Joni Mitchell’s ‘I Had a King’.

Bron: jonimitchell.com

Bron: jonimitchell.com

Na songs te hebben geschreven voor artiesten als Judy Collins en Dave Van Ronk, kwam in 1968 het debuutalbum uit van Roberta Joan Anderson, oftewel Joni Mitchell: Song to a Seagull. Omdat de titel door een misprint van de LP-hoes niet goed te lezen was, ging de plaat in vele catalogi als ‘Joni Mitchell’ de boeken in.

Het eerste deel van de plaat kreeg de ondertitel ‘I came to the city’ mee, en in de eerste nummers is al snel duidelijk waarom Joni naar ‘de stad’ kwam: voor de liefde! In 1965 ontmoette ze singer/songwriter Chuck Mitchell en ze trouwde “binnen 36 uur” met hem, vertelde ze later in een interview. Samen met Chuck vertrok Joni naar Amerika om er op te treden in diverse koffiehuizen.

We kijken vandaag eens goed naar de tekst van het eerste nummer van de LP: ‘I Had a King’.

I had a king in a tenement castle
Lately he’s taken to painting the pastel walls brown
He’s taken the curtains down
He’s swept with the broom of contempt
And the rooms have an empty ring
He’s cleaned with the tears
Of an actor who fears for the laughter’s sting

 I can’t go back there anymore
You know my keys won’t fit the door
You know my thoughts don’t fit the man
They never can they never can

 I had a king dressed in drip-dry and paisley
Lately he’s taken to saying I’m crazy and blind
He lives in another time
Ladies in gingham still blush
While he sings them of wars and wine
But I in my leather and lace
I can never become that kind  

I can’t go back there anymore
You know my keys won’t fit the door
You know my thoughts don’t fit the man
They never can they never can 

I had a king in a salt-rusted carriage
Who carried me off to his country for marriage too soon
Beware of the power of moons
There’s no one to blame
No there’s no one to name as a traitor here
The king’s on the road
And the queen’s in the grove till the end of the year 

I can’t go back there anymore
You know my keys won’t fit the door
You know my thoughts don’t fit the man
They never can they never can 

© 1968; Siquomb Publishing Company

We gaan de tekst stukje voor stukje ontleden:

I had a king in a tenement castle
Een ‘tenement house’ is een huurwoning. Maar hier zingt Joni niet zomaar over een huurflatje, nee, een gehuurd kasteel, waar zij woonde met haar eigen koning. In de eerste zin maakt ze meteen duidelijk dat het over is, zie de verleden tijdvorm: I had. Het eerste beeld dat we krijgen is een relatie die te mooi was om waar te kunnen zijn: het kasteel was immers maar tijdelijk van hen.

Lately he’s taken to painting the pastel walls brown
De tweede zin maakt het nog ietsje erger en vertelt wat er mis ging: haar koning, haar geliefde, begon alles wat pastelkleurig en mooi was, bruin en lelijk te schilderen. Let hier op de vele binnenrijmen, bijvoorbeeld lately he’s taken en de alliteratie van painting the pastel. Ook komt pastel precies op de plek waar je hem zou verwachten, als rijmend antwoord op castle uit de regel ervoor. Alleen is de zin hier nog niet klaar: walls brown komt erachteraan, en dit brengt je oor gelijk even van haar stuk. Precies wat de zin voor ogen heeft: het leek zo mooi, maar het was niet blijvend.

He’s taken the curtains down
Het wordt grimmiger. De herhaling van taken geven het beeld van een opsomming: de dingen die de ‘koning’ gedaan heeft, of nou ja, misdaan, zouden we kunnen zeggen.

He’s swept with the broom of contempt
Met de ‘bezem van verachting’ veegde de koning – een woord dat per zin ironischer lijkt te worden – alles wat het paar opgebouwd had weg.

And the rooms have an empty ring
Na een opsomming van de ‘dingen die de koning gedaan heeft’, gaan we naar de gevolgen ervan. De kamers hebben een lege galm gekregen. Alles is immers weggeveegd door die waardeloze koning.

He’s cleaned with the tears
Of an actor who fears for the laughter’s sting
Hij heeft het gelukkig wel schoon achtergelaten. Niet met zijn echte, eigen tranen, maar die van een bange acteur.

cropped-Front-test-van-boven.jpg

Refrein
I can’t go back there anymore
You know my keys won’t fit the door
You know my thoughts don’t fit the man
They never can, they never can
In het refrein maakt Joni haar statement, klip en klaar: ik kan niet meer terug, het is over en uit, we passen immers niet bij elkaar. Merk je hoe stabiel dit refrein voelt na de onregelmatige regellengtes in het couplet? Elke regel heeft vier klemtonen en het rijmschema is aabb. Dit versterkt het gevoel dat we bij een duidelijke, harde conclusie zijn aangekomen.

Tweede couplet
I had a king dressed in drip-dry and paisley
Ooit was het goed en streek de ‘koning’ zijn kleren niet (met motiefjes).
(Mooie alliteratie trouwens: dressed in drip-dry)

Lately he’s taken to saying I’m crazy and blind
He lives in another time
Maar hij is veranderd en heeft het op Joni gemunt.

Ladies in gingham still blush
While he sings them of wars and wine
But I in my leather and lace
I can never become that kind
Vrouwen in katoen vallen nog voor hem, maar ik, in leer en kant, niet meer, zegt ze. Een prachtig stukje vind ik dit: hier laat de schrijfster zien dat ze geen slachtoffer is van hem, maar zelf ook een andere man verkiest.

Refrein
I can’t go back there anymore
You know my keys won’t fit the door
You know my thoughts don’t fit the man
They never can, they never can
Hier klinkt de onvermijdelijke conclusie niet meer zielig, maar sterk: Joni kan niet alleen, maar wíl ook niet terug.

Derde couplet
I had a king in a salt-rusted carriage
Who carried me off to his country for marriage too soon
We krijgen iets meer details over deze relatie. De schrijfster vertrok naar een ander land, zíjn land, met haar ‘koning’. In een roestige wagen zie je ze bijna de grens over rammelen. Nu realiseert ze zich (of toen al?) dat het te snel was.

Beware of the power of moons
Werd ze beïnvloed door de stand van de maan, in haar keuze? Ze waarschuwt ons in ieder geval ergens voor.

There’s no one to blame
No there’s no one to name as a traitor here
Ook al lijkt ze in het begin van het lied te zeggen dat haar geliefde het einde van de relatie inluidde, hier geeft ze aan dat ze beiden niet schuldig zijn. Dit is gewoon hoe het soms gaat, in de liefde.

 The king’s on the road
And the queen’s in the grove till the end of the year
De huidige situatie: hij is op pad, zij verstopt zich nog even – in ieder geval tot het einde van het jaar – in de bosjes.

Refrein
I can’t go back there anymore
You know my keys won’t fit the door
You know my thoughts don’t fit the man
They never can, they never can

Wat opvalt is dat elk van de drie couplet-refrein combinaties dezelfde structuur hebben. Het eerste gedeelte van het refrein vertelt over de dingen die de koning ‘gedaan’ heeft op verschillende momenten in hun relatie: haar meegenomen naar zijn land, beledigd, de (figuurlijke) muren bruin gekalkt, etcetera. In het tweede deel van het couplet verheft Joni haar stem, de melodie gaat omhoog en ze zingt over de gevolgen: de lege kamer, de andere vrouwen waar ze niet meer bij hoort, de huidige situatie. Het refrein trekt telkens een duidelijke conclusie: ze kan niet meer terug. Om dit te bekrachtigen staat de melodie in een lager register. Als we een statement willen maken, verlagen we immers onze (spreek)stem.

cropped-Front-test.jpg

Rijmschema

Qua assonantie is er veel te ontdekken, zoals binnenrijmen en rijmparen op diverse plekken in de zinnen. Het rijmschema zou je als volgt schematisch kunnen weergeven (zoals Lloyd Whitesell gedaan heeft in zijn boek ‘The Music of Joni Mitchell’):

I had a king in a tenement castle                                                 a
Lately he’s taken to painting the pastel walls brown            a          b
He’s taken the curtains down                                                                    b
He’s swept with the broom of contempt                         c          d
And the rooms have an empty ring                                 c          d          e
He’s cleaned with the tears of an actor                           f          g
Who fears for the laughter’s sting                                f          g           e

Aandachtig en minutieus als ze is, hebben de twee andere coupletten een vergelijkbaar schema.

I had a king dressed in drip-dry and paisley                                 a
Lately he’s taken to saying I’m crazy and blind                           a          b
He lives in another time                                                                                    b
Ladies in gingham still blush                                              c
While he sings them of wars and wine                         c                      e
But I in my leather and lace                                                f
I can never become that kind                                             f                      e

I had a king in a salt-rusted carriage                                              a
Who carried me off to his country for marriage too soon        a          b
Beware of the power of moons                                                                   b
There’s no one to blame                                                     c
No there’s no one to name as a traitor here                  c                      e
The king’s on the road                                                           f
And the queen’s in the grove till the end of the year     f                      e

‘I had a king’ is bijna een film, die het einde van een relatie sterk weergeeft, zowel in inhoud als in de vorm van het lied.

Een volgende keer gaan we het lied muzikaal bekijken: wat valt er op in de akkoorden, melodie en harmonie.
Wat valt jou op aan het nummer? Laat je opmerkingen achter in de reacties, is leuk!

Mogelijk gemaakt door WordPress & Thema gemaakt door Anders Norén